Stel: je opent Trade Republic, koopt voor €500 aan aandelen en betaalt €1 commissie. Dat klinkt als een koopje. Maar die euro is niet het enige wat de deal kost. Ergens in de keten verdient iemand meer aan jouw order dan je denkt - en dat mechanisme heet payment for order flow, kortweg PFOF.
Per 30 juni 2026 is PFOF in de hele Europese Unie verboden. Voor Nederlandse beleggers verandert er daardoor meer dan alleen de factuur.
Hoe PFOF werkt
Als jij via een app een aandeel koopt, stuurt je broker die order niet direct naar de beurs. Hij stuurt hem door naar een marktmaker - een partij die altijd bereid is om te kopen en te verkopen en daarmee de handel vloeiend houdt. Die marktmaker betaalt de broker voor het recht om jouw order te mogen uitvoeren. Dat is de payment for order flow.
De marktmaker verdient door jou een iets hogere prijs te laten betalen dan de officiële koers, of bij verkoop een iets lagere prijs te bieden. Het verschil heet de spread. Op één kleine transactie stelt die spread weinig voor - een paar cent misschien. Op miljoenen transacties per dag is het een substantieel verdienmodel.
De broker ontvangt de PFOF-vergoeding en hoeft jou daarvoor niets in rekening te brengen. Vandaar die €1 flat fee, of in sommige gevallen helemaal geen commissie.
Zo werkten Trade Republic en DEGIRO
Trade Republic voerde lange tijd alle orders uit via de Lang & Schwarz exchange. Dat is een handelsplatform dat werkt op basis van PFOF: het betaalt brokers om orders door te sturen, en verdient zelf aan de spread. DEGIRO had een vergelijkbaar model met eigen handelsroutes die deels op PFOF-constructies leunden.
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) sprak zijn zorgen daar al in 2022 openlijk over uit. In een analyse constateerde de AFM dat PFOF-venues stelselmatig minder gunstige uitvoerkoersen produceerden voor particuliere beleggers, vergeleken met reguliere beurzen als Euronext Amsterdam. Bij kleinere bedragen valt het verschil mee. Maar wie regelmatig grotere orders plaatst, betaalt netto meer dan de commissie doet vermoeden.
Als je wilt begrijpen of een goedkope broker werkelijk goedkoop is, loont het ook om te kijken naar hoe traditionele en online brokers zich tot elkaar verhouden - de vergelijking is complexer dan alleen de transactiekosten.
Waarom Europa een streep trok
De Europese Unie herzag haar marktregels via de MiFIR-herziening, aangenomen in 2024. Kern van de nieuwe regel: brokers in de EU mogen vanaf 30 juni 2026 geen vergoeding meer ontvangen voor het doorsturen van klantorders naar specifieke handelspartijen. PFOF is daarmee verboden.
Lidstaten waar PFOF voor 28 maart 2024 al toegestaan was - waaronder Duitsland, waar Trade Republic is gevestigd - kregen een tijdelijke uitzondering. Maar ook die vervalt nu: per 30 juni geldt het verbod EU-breed, zonder uitzonderingen.
Het doel is transparantie. Beleggers moeten kunnen rekenen op orders die tegen de best beschikbare koers worden uitgevoerd, niet via een route die de broker financieel bevoordeelt.
Hoe brokers zich aanpassen
Trade Republic zat niet stil. Begin 2026 ontving het bedrijf van de Duitse toezichthouder BaFin een licentie voor een eigen Multilateraal Handelsfaciliteit - een soort mini-beurs. Daarmee wordt Trade Republic zelf de handelspartij, zonder externe marktmaker en zonder PFOF. Of dit voor beleggers gunstiger uitpakt, valt nog te bezien. De broker is nu in feite zijn eigen marktmaker, met alle prikkels die daarbij horen.
Andere brokers zoeken de weg in abonnementsmodellen, hogere kosten voor valutaomwisseling of betaalde extra functies. De tijd van "gratis" als marketingstrategie loopt ten einde.
Wat dit nu voor jou betekent als belegger
Voor de meeste particuliere beleggers verandert er op korte termijn niet dramatisch veel aan de dagelijkse ervaring. Trade Republic en vergelijkbare brokers blijven waarschijnlijk goedkoop, maar met een ander verdienmodel. Drie dingen zijn de moeite waard om in de gaten te houden:
- Houd de spread in de gaten. Vraag bij het plaatsen van een order welke uitvoerprijs je krijgt ten opzichte van de koers op Euronext Amsterdam of een andere referentiebeurs.
- Vergelijk de totale kosten. Een broker met €2 commissie die consistent betere uitvoering levert, kan voordeliger zijn dan een broker met €0 commissie en een structureel hogere spread.
- Volg hoe brokers hun tarieven aanpassen. Nu PFOF wegvalt, zoeken platforms naar nieuwe inkomstenbronnen. Wees alert op prijswijzigingen in de komende maanden.
Ben je net begonnen met beleggen? Dan zijn dit soort constructies vaak onbekend terrein. De basisprincipes voor startende beleggers veranderen er niet door, maar het onderstreept waarom de totale kosten - inclusief uitvoerkwaliteit - tellen, niet alleen de zichtbare commissie.
Het PFOF-verbod is misschien het meest concrete voorbeeld van hoe Europese regelgeving de kleine belegger probeert te beschermen: door een verdienmodel te verbieden dat jarenlang achter de schermen werkte, buiten het zicht van de meeste gebruikers. De vraag is nu hoe transparant het alternatief wordt.